Aṣojú orílẹ̀-èdè China ní Nàìjíríà, Yu Dunhai, ti sọ̀rọ̀ nípa ìfọ̀kànbalẹ̀ Beijing fún àjọṣepọ̀ rẹ̀ pẹ̀lú Nàìjíríà, tí ó sì ṣàpèjúwe àjọṣepọ̀ náà gẹ́gẹ́ bí “àjọṣepọ̀ ọ̀nà ìṣèlú tí ó kún fún ìgbòkègbodò” tí ó ń tẹ̀síwájú láti máa gbèrú ní gbogbo agbègbè òṣèlú, ọrọ̀ ajé, àti àṣà.

Nígbà tí ó ń sọ̀rọ̀ níbi ìdáwọ́lé kan ní Abuja láti ṣe ayẹyẹ ọdún kẹrìndínlọ́gọ́rin (76) ìdásílẹ̀ Orílẹ̀-èdè Olómìnira ti Ṣáínà, Aṣojú Yu sọ pé ọdún 2025 jẹ́ ọdún ìyípadà pàtàkì, kì í ṣe fún ìdàgbàsókè ìjọba Ṣáínà nìkan ṣùgbọ́n fún ìbáṣepọ̀ Ṣáínà àti Áfríkà àti àwọn ìbáṣepọ̀ àjọṣepọ̀ àgbáyé tó gbòòrò.

“Ọdún yìí tún jẹ́ ọdún kẹrinlélógún (80) Ajo Agbaye,” ni Yu sọ, ó fi Ètò Àṣẹ Àgbáyé (GGI) ti Ṣáínà gẹ́gẹ́ bí apá kan ìgbìyànjú Beijing láti fi “ọgbọ́n àti àwọn ọ̀nà àbáyọ ti Ṣáínà” hàn sí àwọn ìṣòro àgbáyé tó ń gbòde kan.

Aṣojú náà yìn ìtẹ̀síwájú Ṣáínà lórí àwọn ọdún tí ó kọjá, ó sọ pé ìdàgbàsókè orílẹ̀-èdè náà láti ọdún 1949 jẹ́ “ìyanu,” pàápàá ní àwọn apá ìdàgbàsókè ọrọ̀ ajé àti àlàáfíà ìjọba.

Ó fi àwọn àṣeyọrí ìtàn méjì sí ìtọ́sọ́nà Ẹgbẹ́ Òṣèlú Kọmúníìsì ti Ṣáínà: mú àwọn ènìyàn tó lé ní 800 mílíọ̀nù kúrò nínú òṣì àti lílọ́wọ́ nínú àlàáfíà àpapọ̀.

“Ní ọdún 2024, owó tí Ṣáínà rí gbogbo ọdún lé ní 18 trillíọ̀nù dọ́là, pẹ̀lú owó tí olúkúlùkù ènìyàn ń rí lóṣù tí ó lé ní 13,000 dọ́là,” ó ṣe àkíyèsí, ó tẹnu mọ́ ipa Ṣáínà gẹ́gẹ́ bí ọ̀nà ìwakọ̀ pàtàkì fún ètò ọrọ̀ ajé àgbáyé.

“Fún ọdún pípẹ́, Ṣáínà ti jẹ́ ọ̀kan lára àwọn tí ó ṣe àfikún tó lé ní 30% ìdàgbàsókè ọrọ̀ ajé àgbáyé.”

Bí ó ti ń wòwá, Yu sọ pé ìdàgbàsókè Ṣáínà nígbà tó ń bọ̀ tí ìgbàlódé àti ìtúnṣe gbogbo àwọn orílẹ̀-èdè fi ìdí rẹ̀ múlẹ̀ yóò wá láti ọ̀nà àlàáfíà, ìbáṣepọ̀, àti ìtẹ̀síwájú gbogbo.

Ó tún tẹnu mọ́ ìgbàgbọ́ Beijing láti fẹ̀ ìbáṣepọ̀ rẹ̀ pẹ̀lú àwọn orílẹ̀-èdè Áfríkà gbòòrò, pàápàá Nàìjíríà.

“Ṣáínà mọrírì ìfọwọ́sí tí Nàìjíríà fún Ètò Àṣẹ Àgbáyé láìpẹ́,” ni Yu sọ.

“A mọrírì ìtìlẹ́yìn yìí, a sì ka ipa Nàìjíríà lórí àgbáyé si púpọ̀.”

Yu tún rò lórí ìbẹ̀wò Ààrẹ Bola Tinubu sí Ṣáínà ní ọdún tí ó kọjá, èyí tí ó fi wé ìgbésẹ̀ pàtàkì kan tí ó gbé ìbáṣepọ̀ àpapọ̀ sí ìpele “ìbáṣepọ̀ tó kún fún àwọn ètò”.

Aṣojú náà fi àwọn ètò púpọ̀ hàn gẹ́gẹ́ bí ẹ̀rí àwọn àṣeyọrí ìbáṣepọ̀ náà, títí kan:

• Èbúté Òkun Tí ó Jìn Lékki, èyí tí Yu fi wé “ọ̀nà àpapọ̀ tuntun” fún ìṣòwò àpapọ̀ ti Nàìjíríà. A retí pé ètò náà yóò fi 360 bílíọ̀nù dọ́là sínú ètò ọrọ̀ ajé Nàìjíríà, yóò sì pèsè iṣẹ́ 170,000 ní àwọn ọdún márùndínlógójì (45) tí ó ń bọ̀.
• Ètò Ìpèsè Omi Abuja, èyí tí a parí ní Oṣù Kẹfà, èyí tí ó ti ń pèsè nǹkan bí 480,000 mítà onígún omi mímọ́ lójoojúmọ́ láti sìn àwọn ènìyàn tó súnmọ́ 3 mílíọ̀nù.

Yu tún fi hàn pé ìpàdé ìjíròrò ṣì ń lọ lọ́wọ́ fún ìkọ́ ilé-iṣẹ́ ìṣẹ̀dá insulin àkọ́kọ́ ní Áfríkà ní Nàìjíríà, ìgbésẹ̀ kan tí a ń retí láti dín gbígbà insulin láti ilẹ̀ òkèrè kù, kí a sì fi Nàìjíríà sí ipò ibi àárín-gbùngbùn fún ìmọ̀ ẹ̀rọ àlùmọ́nì fún ilẹ̀ náà.

Nígbà tí ó ń tẹnu mọ́ àwọn ìbáṣepọ̀ láàárín àwọn orílẹ̀-èdè méjèèjì, aṣojú náà sọ ìtàn Ms. Issah Abiola, aṣiṣẹ́ ọkọ̀ ojú irin obìnrin àkọ́kọ́ ti Nàìjíríà tí China Civil Engineering Construction Corporation kọ́.

A mọ̀ ọ́n ní Ṣáínà pẹ̀lú orúkọ Ṣáínà rẹ̀ “Bai Yang,” Abiola gba Àmì Ẹ̀yẹ Aṣojú Ọ̀rẹ́ láìpẹ́, ó di ọ̀kan lára àwọn mẹ́fà (6) nìkan tí ó gba àmì ẹ̀yẹ náà ní àgbáyé.

Yu yin ìpinnu Nàìjíríà láti fi èdè Mandarin ti Ṣáínà sínú ètò ẹ̀kọ́ ilé-ìwé gíga ti orílẹ̀-èdè, ìgbésẹ̀ kan tí ó fi wé “ìfarahàn ìbáṣepọ̀ àṣà àti ẹ̀kọ́ láàárín àwọn orílẹ̀-èdè wa.”

Igbákejì Ààrẹ Ilé Ìgbìmọ̀ Aṣòfin Àgbà, Barau Jibrin, tí Sẹ́nátọ̀ Babangida Hussaini ṣojú rẹ̀ níbi ìṣẹ̀lẹ̀ náà, sọ̀rọ̀ bíi ti aṣojú náà, ó fi ìbáṣepọ̀ láàárín Nàìjíríà àti Ṣáínà wé “ìbáṣepọ̀ tó jinlẹ̀.” Jibrin ṣe àkíyèsí ìfihàn pàtàkì tí ó wà láàárín àwọn orílẹ̀-èdè méjèèjì tí wọ́n jọ ní ọjọ́ orílẹ̀-èdè kan náà Oṣù Kẹwa ọjọ́ Kìíní àti ipa tó hàn kedere tí Ṣáínà ń kó nínú ìdàgbàsókè Nàìjíríà.

“Láti àwọn ojú ọ̀nà àti àwọn ọ̀nà ọkọ̀ ojú irin sí àwọn ilé iṣẹ́ iná mọ̀nà-mọ́ná àti àwọn ilé iṣẹ́ ńlá, àwọn ìfowó-sówó ti Ṣáínà ń sọ Nàìjíríà di orílẹ̀-èdè ìgbàlódé,” ó sọ, ó fi ìbẹ̀wò Tinubu sí Ṣáínà wé ìyípadà pàtàkì kan nínú ìbáṣepọ̀ méjèèjì.

Jibrin tún tẹnu mọ́ àwọn àǹfààní tí ó wà níwájú lábẹ́ Ètò Ìdàgbàsókè Ọdún Mẹ́wàá ti Nàìjíríà àti Ètò Ìgbòkègbòdò Ojú-Ọ̀nà Ìgbàwọ̀ àti Ọ̀nà ti Ṣáínà, ó sọ pé àwọn ètò méjèèjì náà ń “ṣí àwọn ọ̀nà tuntun fún ìsopọ̀, ìṣòwò, àti ìtẹ̀síwájú gbogbo.”

Nígbà tí ó ń sọ̀rọ̀ lórí ẹ̀kọ́ àti ìṣètò àṣà, ó sọ pé àwọn ọmọ ilé-ìwé Nàìjíríà tí wọ́n ti fẹsẹ̀ múlẹ̀ ní Ṣáínà, tí wọ́n ń kọ́ ẹ̀kọ́ pàtàkì. Ó tún sọ pé ìfẹ́ àwọn ará Ṣáínà sí àṣà, àwọn iṣẹ́ ọ̀nà, àti èdè Nàìjíríà ti ń pọ̀ sí i.

Igbákejì Ààrẹ Ilé Ìgbìmọ̀ Aṣòfin Àgbà parí ọ̀rọ̀ rẹ̀ nípa títún tẹnu mọ́ ìgbàgbọ́ Ilé Ìgbìmọ̀ Aṣòfin Àgbà láti tẹ̀síwájú nínú ìbáṣepọ̀ nípasẹ̀ ìgbìmọ̀ àwọn aṣòfin.

Láìpẹ́, Nàìjíríà ti gbé àwọn ìgbésẹ̀ tó dára láti mú ìbáṣepọ̀ rẹ̀ pẹ̀lú Ṣáínà lágbára. Yàtọ̀ sí ìfọwọ́sí GGI, ìfọwọ́sí ìjọba àpapọ̀ sí èdè Mandarin gẹ́gẹ́ bí èdè àjèjì tí ó gbọ́dọ̀ wà nínú àwọn ilé-ìwé jẹ́ ìgbésẹ̀ pàtàkì kan nínú mímú ìbáṣepọ̀ méjèèjì sunwọ̀n sí i.