Ilé Ìgbìmọ̀ Aṣòfin Àgbà ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà (Senate) fọwọ́ sí òfin kan ní Ọjọ́ Ìṣẹ́gun (Tuesday) fún kíkà ìgbà kejì, tí ó dámọ̀ràn dídá Ilé-iṣẹ́ Ìmọ̀ Ẹ̀rọ Òye Àtọwọ́dá (Artificial Intelligence – AI), Ìdáṣàpẹ̀rẹ́ àti Ìṣèbáṣọ̀rọ̀ (Innovation and Communication Technology Solutions Centre) sí Omuo-Ekiti, Ìpínlẹ̀ Èkìtì. Ète rẹ̀ ni láti mú Nàìjíríà wà ní ipò pàtàkì nínú ètò ọrọ̀-ajé oní-nọ́ńbà (digital economy) àgbáyé.

Nígbà tí ó ń darí ìjíròrò lórí òfin náà, Sẹ́nétọ̀ Adeyemi Adaramodu (APC – Ekiti South), tí ó gbé Òfin yìí kalẹ̀ (SB. 763), ṣàpèjúwe ilé-iṣẹ́ tí wọ́n fẹ́ dá sílẹ̀ náà gẹ́gẹ́ bí ibùdó orílẹ̀-èdè fún ìwádìí, ìdáṣàpẹ̀rẹ́, àti ìdàgbàsókè nínú ìmọ̀ ẹ̀rọ AI àti àwọn ìmọ̀ ẹ̀rọ tuntun tí ń yọjá.

Sẹ́nétọ̀ Adaramodu kìlọ̀ pé: “Àwọn orílẹ̀-èdè tí kò bá fi owó sí àwọn ìmọ̀ ẹ̀rọ yìí yóò padà sẹ́yìn nínú ètò ọrọ̀-ajé ìmọ̀ ti ọ̀rúndún 21.” Ó tẹnu mọ́ bí ìmọ̀ ẹ̀rọ AI, ìdáṣàpẹ̀rẹ́ oní-nọ́ńbà, àti àwọn ìmọ̀ ẹ̀rọ gíga ti ń yí ìṣàkóso ìjọba, ìṣòwò, ẹ̀kọ́, ìlera, àti ààbò orílẹ̀-èdè padà.

Ó ṣàlàyé pé ilé-iṣẹ́ náà yóò gbé ìwádìí àti ìdáṣàpẹ̀rẹ́ lórí ìmọ̀ ẹ̀rọ AI, ẹ̀rọ ìdarí-ara-ẹni (robotics), ìmọ̀ ìṣirò data (data science), àti àwọn ìmọ̀ ẹ̀rọ mìíràn lárugẹ. Bákan náà, yóò mú ìfọwọ́sowọ́pọ̀ pọ̀ sí i láàárín ìjọba, àwọn ilé-ẹ̀kọ́ gíga, àti àwọn ilé-iṣẹ́ aládàáni. Ilé-iṣẹ́ náà yóò tún pèsè àwọn ọ̀dọ́ Nàìjíríà pẹ̀lú ìmọ̀ ẹ̀rọ oní-nọ́ńbà àti ìmọ̀ ẹ̀rọ AI tuntun fún iṣẹ́ àti dídá iṣẹ́ sílẹ̀.

Adaramodu ṣàpèjúwe yíyan Omuo-Ekiti gẹ́gẹ́ bí “ètò ìgbésẹ̀,” ó sọ pé Ìpínlẹ̀ Èkìtì ni wọ́n ti mọ̀ tipẹ́tipẹ́ gẹ́gẹ́ bí ibi tí ẹ̀kọ́ àti ìjìnlẹ̀ ọpọlọ ti jẹ yọ. Ó ní: “Dídá Ilé-iṣẹ́ yìí sílẹ̀ ní Omuo-Ekiti kò ní kìkì gbé ìwádìí àti ìdáṣàpẹ̀rẹ́ lárugẹ nìkan, ṣùgbọ́n yóò tún tún ọrọ̀-ajé agbègbè Gúúsù-Ìwọ̀ Oòrùn àti ti orílẹ̀-èdè pátápátá ṣe.”

Ó tẹnu mọ́ àwọn ànfàní orílẹ̀-èdè tí ilé-iṣẹ́ náà ní, ó sì sọ agbára rẹ̀ láti pèsè àwọn ìṣèbáṣọ̀rọ̀ oní-nọ́ńbà tí a ṣe nílé láti yanjú àwọn ìṣòro nínú iṣẹ́ àgbẹ̀, ìlera, ẹ̀kọ́, àti pípèsè iṣẹ́ ìjọba. Gẹ́gẹ́ bíi tirẹ̀, ilé-iṣẹ́ náà yóò fún àwọn ọ̀dọ́ Nàìjíríà ní agbára láti díje ní àgbáyé nínú ìmọ̀ ẹ̀rọ AI, yóò dín gbígbẹ́kẹ̀lé ìmọ̀ ẹ̀rọ àtọ̀kúbọsílẹ̀ kù, yóò sì gbé ìdáṣàpẹ̀rẹ́ àbínibí lárugẹ.

Adaramodu sọ pé: “Ìmọ̀ ẹ̀rọ Òye Àtọwọ́dá ni aala tuntun fún ìtẹ̀síwájú aráyé. Gbogbo orílẹ̀-èdè tí ó ti gòkè àgbà ń fi owó sí àwọn ètò àti ilé-iṣẹ́ ìdáṣàpẹ̀rẹ́ AI. Nàìjíríà kò gbọdọ̀ padà sẹ́yìn.”

Sẹ́nétọ̀ náà tẹnu mọ́ ọn pé wọ́n ṣe òfin náà láti dá ilé-iṣẹ́ tí yóò darí ìdáṣàpẹ̀rẹ́ àti ìyípadà oní-nọ́ńbà kárí gbogbo orílẹ̀-èdè. Ó fi kún un pé: “Òfin yìí jẹ́ ìgbésẹ̀ pàtàkì kan láti mú ipò Nàìjíríà dípò nínú àgbègbè ìmọ̀ ẹ̀rọ àgbáyé. Ó bá àwọn ète orílẹ̀-èdè wa mu nínú fífún ọ̀dọ́ lágbára, dídá iṣẹ́ sílẹ̀, àti ìṣètò orísun ọrọ̀-ajé.”

Gbígba àtìlẹ́yìn gbòòrò láti ọ̀dọ̀ gbogbo ẹgbẹ́ òṣèlú, Igbákejì Ààrẹ Ilé Ìgbìmọ̀ Aṣòfin Àgbà, Jibrin Barau, tí ó darí ìpàdé náà, tún fi òfin náà ránṣẹ́ sí Ìgbìmọ̀ Ilé Ìgbìmọ̀ Aṣòfin lórí Ìmọ̀ Ìjìnlẹ̀, Ìmọ̀ Ẹ̀rọ, àti Ìdáṣàpẹ̀rẹ́ fún ìgbésẹ̀ àgbéyẹ̀wò síwájú sí i láti fi ìròyìn padà wá láàárín ọ̀sẹ̀ mẹ́rin.