Gómìnà Lawal Dauda Kilọ Fun Awọn Ajọ Ijabọ pe awọn idunadura ti o gba awọn ẹgbẹ ologun laaye lati tọju ohun ija wọn lakoko ti wọn ṣeto awọn ofin alaafia kan n fa idaduro iwa-ipa ati dinku agbara ijọba Ipinle.

Gómìnà jẹ olukọni alejo fun awọn olukopa ti Ikẹkọ Iṣakoso Ọgbọn Alase (EIMC) 18 ni ọjọru ni Ile-ẹkọ Orilẹ-ede fun Awọn Ẹkọ Aabo ni Abuja.

Gbólóhùn kan lati ọdọ agbẹnusọ fun gomina, Sulaiman Bala Idris, ṣalaye pe akori ijiroro naa ni “Awọn Olukopa ti kii ṣe ti ipinlẹ ninu Isakoso Aabo: Awọn ọran, Awọn Ipenija, ati Awọn ireti fun Alaafia ati Idagbasoke ni Afirika – Oju-iwoye Ipinle Zamfara.”

Gbólóhùn naa fikun pe awọn olukopa EIMC 18 wa lati awọn ile-iṣẹ pataki si eto aabo Naijiria, pẹlu awọn ẹlẹgbẹ wọn lati awọn orilẹ-ede Afirika miiran, pẹlu Chad, Ghana, Rwanda, Somalia, ati Gambia.

Gómìnà Lawal, ninu ẹkọ rẹ, ṣe akiyesi pe o ṣiṣẹ gẹgẹbi aye lati ronu lori iriri Zamfara, eyiti, ni ọpọlọpọ awọn ọna, ṣe afiwe awọn ija agbegbe, orilẹ-ede, ati ti kariaye fun alaafia, iduroṣinṣin, ati idagbasoke.

Ó ní: “Láàárín ogún ọdún sẹ́yìn, ipò ààbò ní Áfíríkà ti yípadà ju ìtumọ̀ àṣà lọ. Èrò náà pé ìjọba ní agbára lórí lílo agbára ni onírúurú àwọn olùṣe tí kì í ṣe ti ìjọba ń dojú kọ. Àwọn wọ̀nyí ní àwọn ológun àwùjọ, àwọn ẹgbẹ́ ààbò ìlú, àwọn ọlọ́tẹ̀, àwọn ọlọ́ṣà, àti àwọn ẹgbẹ́ ọ̀daràn tí ó kọjá orílẹ̀-èdè.

“Àwọn ìpèníjà ààbò ní Ìpínlẹ̀ Zamfara wá láti inú ọ̀pọ̀ ọdún àwọn ẹ̀dùn ọkàn, àwọn ọ̀ràn ọrọ̀ ajé, ìdíje fún àwọn ohun àlùmọ́nì, àti ìyípadà ojú ọjọ́. Àwọn nǹkan bíi ìtànkálẹ̀ àwọn ohun ìjà kékeré nítorí àwọn ìforígbárí agbègbè, agbára ìbílẹ̀ tí ó dínkù, àìtó àwọn ọlọ́pàá òfin, àti àìníṣẹ́ àwọn ọ̀dọ́ tí ń pọ̀ sí i ti mú kí ipò náà burú sí i.

“Nígbà tí a gba ipò ní ọdún 2023, a jẹ́ kí ó ṣe kedere pé ààbò ìwàláàyè àti dúkìá ṣì jẹ́ kókó ètò ìjọba òde òní àti nítorí náà kò sí owó tí ó ga jù láti san. Síbẹ̀, ìṣàkóso ààbò tí ó munadoko kò le ṣe àṣeyọrí láìsí ìkópa gidi ti àwùjọ agbègbè. Nítorí náà, ètò wa ti dúró lórí” àwọn òpó mẹ́ta tí ó ń mú ara wọn lágbára.

“A mú ìṣọ̀kan pọ̀ sí i láàrín àwọn ilé iṣẹ́ ààbò nípasẹ̀ Ìgbìmọ̀ Ààbò Ìpínlẹ̀ tí ó ṣọ̀kan tí èmi ń darí. Ìjọba Ìpínlẹ̀ Zamfara dá Àwọn Olùṣọ́ Ààbò Àwùjọ (CPG) sílẹ̀ láti ṣètìlẹ́yìn fún àwọn ọlọ́pàá. A tun mu pinpin oye laarin awọn ile-iṣẹ ibile, Awọn Igbimọ Ijọba Agbegbe, ati awọn ile-iṣẹ aabo pọ si fun idahun ti a ṣe deede si awọn irokeke.

“Lati gbe alaafia ti o pẹ to ga, a ṣe awọn igbimọ alaafia ni gbogbo Agbegbe Ijọba Agbegbe, pẹlu awọn Emir, awọn Imam, awọn obinrin, ati awọn olori ọdọ, lati ṣe atunwi awọn ija ati tun igbẹkẹle pada. A tun ṣe ifowosowopo pẹlu Ọ́fíìsì Oludamọran Aabo Orilẹ-ede ati awọn alabaṣiṣẹpọ kariaye, bii Colombia, lori Idinamọ ati Kọju Awọn Alagbara Iwa-ipa (PCVE), ti o dojukọ atunṣe, isọdọtun, ati iwosan ti ipalara.”

Gómìnà tun tẹnumọ pe Ipinle Zamfara ko ni itara pupọ si awọn igbiyanju alaafia ti nlọ lọwọ, ti ko ni ofin ti a n ṣe ni awọn apakan ti Ariwa-Iwọ-oorun pẹlu awọn olukopa ti kii ṣe ti Ipinle.

“Ijumọsọrọ le ṣe iranlọwọ fun iṣakoso rogbodiyan, ṣugbọn alaafia otitọ nilo ija, ati ilaja laisi iṣakoso dọgba si ifarada. Gbigba awọn ẹgbẹ ologun laaye lati tọju ohun ija wọn lakoko ti o ṣeto awọn ofin alaafia n fa idaduro iwa-ipa ati ba ipo-ọba ipinlẹ jẹ.

“Ni akoko pataki yii, awọn igbiyanju alaafia yẹ ki o lagbara, ti a ṣeto, ti ijọba dari, ati ti o ni atilẹyin nipasẹ aṣẹ ti o tọ. Ipinle gbọdọ fihan pe o ni agbara ati ifẹ lati fi agbara mu alaafia. Àlàáfíà tó wà pẹ́ títí máa ń wáyé nígbà tí àwọn ológun tó ní ihamọra bá gbà pé òfin ló wà ní ipò àti pé Ìjọba gbà láti dáàbò bo àwọn ọmọ ìlú wọn.”

Olórí Ilé-ẹ̀kọ́ Ààbò Orílẹ̀-èdè, J.O. Odama, FSI+, FDC, sọ pé Gómìnà Lawal ti yan iṣẹ́ kan tó ní í ṣe pẹ̀lú iṣẹ́ ọlọ́pàá, ó sì ti fún wa ní ìtọ́sọ́nà lórí ọ̀rọ̀ ààlà ilẹ̀.

Ó sọ pé: “Lónìí, Ọ̀gá Àgbà ti mú ohun tó jẹ́ òtítọ́ wá fún wa, ohun tó jẹ́ ìṣòro, ìpèníjà, àti àǹfàní fún Zamfara ọjọ́ iwájú. Fún mi, ó jẹ́ àtúnyẹ̀wò ohun tí mo mọ̀ nípa Zamfara. Mo dàgbà níbẹ̀, iṣẹ́ mi sì ti mú mi padà síbẹ̀. Mo mọ gbogbo ìbínú tí wọ́n sọ sí i nígbà tó ń díje fún gómìnà. Ó ti di ìtàn báyìí; ó ti yí ìpínlẹ̀ náà padà láti inú àìdáa sí ohun tó dára.”